Λιάπηδες: Μια πανάρχαια ελληνική φυλή στη νότια Αλβανία

Written by Μάριος Δημόπουλος
Share

Οι Λιάπηδες, ένα αλβανικό φύλο που ζει στα νότια της Αλβανίας, κατάγεται από τους αρχαίους Λάπηθες ή Λαπίθες, που ήταν ένα ελληνικό φύλο που κατοικούσε  από την Πίνδο ώς τη Θεσσαλία και τα ίχνη του βρίσκονται ώς και την Πελοπόννησο. Το όνομα Λαπίθες ή Λάπηδες και το Λιάπηδες είναι ακριβώς το ίδιο. Η τροπή του θ σε δ και η τροπή κατά συνέπεια του Λάπηθες σε Λιάπηδες είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην ελληνική γλώσσα, π.χ. ουδείς και ουθείς.

Ας δούμε όμως ποιοι ήταν οι Λάπηθες. Οι Λάπηθες αναφέρονται από την ελληνική μυθολογία και τις αρχαίες παραδόσεις ως πολεμικός και ανδρείος λαός. Οι περισσότεροι ήρωες της Αττικής είναι Λάπηθες, όπως ο Θησέας και ο Πειρίθου. Ο Μ. Σακελλαρίου στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Α, σελ. 372 γράφει για τους Λάπηθες: «Οι Λαπίθες αρχικά εγκαταστάθηκαν στη δυτικότατη Θεσσαλία και στην Πίνδο, απ’ όπου είχαν επαφές με την Ήπειρο. Σχετικές αναμνήσεις διεσώθηκαν σε μεταγενέστερους μύθους αυτού του φύλου. Στην αρχή ενός πολυμελούς γενεαλογικού δέντρου Λαπιθών ηρώων που ανήκουν στον ορίζοντα της προχωρημένης Μυκηναϊκής εποχής και παρουσιάζονται να δρουν στην Αν. Θεσσαλία και σε νοτιότερες ελληνικές περιοχές, το ποθετείται ο Υψεύς που από τη μια μεριά εντοπίζεται στις πτυχές της Πίνδου γύρω από τον Πηνειό, και από την άλλη μεριά λέγεται πατέρας της Θεμιστούς, που έχει πάρει θέση στους μύθους των Αθαμάνων. Ένας από τους Λάπιθες ήρωες ο Πολυποίτης είναι συνώνυμος με έναν γιο του Οδυσσέα και της Καλλιδίκης, βασίλισσας των Θεσπρωτών. Δυο ήρωες Λαπίθεςο Πειρίθους, πατέρας του Πολυποίτη, και ο Θησεύς, έχουν μια περιπέτεια στον χώρο που εντοπίζεται στη Θεσπρωτία. Τέλος η σύναψη Λαπιθών και Μολοσσών σε εγκαταστάσεις τους στη νότια Ελλάδα, δικαιολογεί το ερώτημα, μήπως συνέπραξαν στον δρόμο που τους έφερε ώς εκεί από την Πίνδο. Σύμφωνα με την Ομηρική μαρτυρία, οι Λαπίθες κατείχαν κοντά στο τέλος της Μυκηναϊκής εποχής τις πόλεις Άργισσα, Γυρτώνη, Όρθη, Ηλώνη, Ολοσσώνα που εντοποπίζεται στη βόρεια Πελασγιώτιδα και τη Νότια Περραιβία, όπως άλλωστε οι πόλεις Λάρισσα, Μόψιον και τα βουνά Όσσα και Ομόλιον που τους αποδίδουν οι νεότεροι συγγραφεις. Οι πηγές αναφέρουν πολυάριθμους ήρωες Λαπίθες, πολύ περισσότερους από τους ήρωες οποιουδήποτε άλλου ελληνικού φύλου. Από αυτούς τους ήρωες ο Αιγεύς και ο Θησεύς συνδέονται με τη Θεσσαλία, ο δεύτερος ιδιαίτερα με τη Μαγνησία και την πόλη των Φερών. Επίσης στη Θεσσαλία αλλά και στην κοιλάδα του Σπερχειού τοποθετείται ο Άμπυκος, ο Πολυποίτης, ο Φάλαρος. Στη Φωκίδα έχουμε πόλη Θησεία και άλλα ίχνη Λαπίθων. Η Βοιωτία συγκεντρώνει Φάλαρο, Κόρωνο και άλλους ήρωες Λαπίθες. Η μεγαλύτερη όμως συγκέντρωση παραδόσεων και ονομάτων Λαπιθών παρατηρείται στην Αττική. Το γένος των Περιθοιδών, κοντά στον Μαραθώνα, πίστευε ότι κατάγεται από τον Λαπίθη Πειρίθου. Ο Βούτης, πρόγονος άλλου Αττικού γένους, των Βουτάδων είναι ομώνυμος με τον πατέρα της Ιπποδάμειας, γυναίκας του Πειρίθου και μητέρας του Πολυποίτη. Τρίτο Αττικό γένος, οι Κορωνίδαι, και η Κώμη Κορώνεια, έχουν ως επώνυμο τον Λαπίθη ήρωα Κόρωνο. Η Κορώνεια βρισκόταν κοντά στη Βραυρώνα και στον δήμο των Φιλαϊδών, όπου ήταν εγκατεστημένοι οι Φιλαΐδαι, γένος Μολοσσικής καταγωγής. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο για τις σχέσεις των Λαπιθών με τους Μολοσσούς και μάλιστα τους Φιλαΐδες είναι το γεγονός ότι το πολύ σπάνιο όνομα Κύψελος απαντά στους Φιλαΐδες της Αττικής και σε ένα γένος Λαπιθών εγκατεστημένο στη βορειοανατολική Πελοπόννησο».

Όπως βλέπουμε, οι Λάπηθες ήταν ένα πανάρχαιο ελληνικό φύλο που δρούσε από την Αττική ώς και την Ήπειρο. Οπότε η καταγωγή των Αλβανών Λιάπηδων από αυτό το ελληνικό φύλο είναι σχεδόν βέβαιη.

Υπάρχει όμως και η άποψη ότι οι Αλβανοί Λιάπηδες κατάγονται από τους Ιάπυγες, που θεωρούνται ιλλυρικό φύλο. Οι Ιάπυγες ήταν ένας αρχαίος λαός της λεγόμενης Μεσσαπικής ομάδας, η οποία ήταν αρχικά εγκατεστημένη στην Ιλλυρίδα. Αυτή η ομάδα λαών μετανάστευσε στις νοτιοανατολικές περιοχές της Ιταλικής χερσονήσου και ειδικότερα στο νοτιοανατολικό της άκρο (αρχαία Ιαπυγία ή Καλαβρία, μετέπειτα Απουλία) στα τέλη του 12ου αιώνα. Η γλώσσα των λαών αυτών ήταν η συμβατικά ονομαζόμενη Μεσσαπική, η οποία θεωρείται συγγενής της Ιλλυρικής. Είναι απορίας άξιον γιατί οι Ιάπυγες θεωρούνται Ιλλυριοί και άσχετοι με τους Έλληνες, αφού ο Ηρόδοτος (Ζ’ 170) κατέγραψε μια παράδοση, σύμφωνα με την οποία ένα εκστρατευτικό σώμα Κρητών εγκαταστάθηκε στη Μεσσαπία, μετά την αποτυχία της εκστρατείας τους στη Σικελία και την καταστροφή του στόλου τους από θύελλα και ίδρυσαν την πόλη Υρία (μεταξύ Τάραντος και Βρινδησίου), αλλάζοντας το όνομά τους από Κρήτες σε Μεσσάπιους Ιάπυγες. Το όνομα Ιάπυγες δόθηκε από τους Έλληνες αρχαίους συγγραφείς και ανέφεραν σχετικά τον μύθο του Ιάπυγα (γιου του Δαίδαλου ή του Λυκάονος) θεωρώντας τον ιδρυτή και επώνυμο των Ιαπύγων. Θυμηθείτε που προηγουμένως παρουσιάσαμε στοιχεία για την καταγωγή των βορειοαλβανών Γκέγκηδων από τους Ετεοκρήτες.

Οι φερόμενοι με την ονομασία Λιάπηδες, ή Λιάπιδες αποτελούν ιδιαίτερη εικαζόμενη αλβανική φυλή, κάτοικοι της άλλοτε Λιαπουριάς. Οι Λιάπηδες άρχισαν να αναφέρονται με την ονομασία αυτή σε γραπτά κείμενα κατά τον 14ο με 15ο αιώνα. Κατά την περίοδο αυτή φέρονται κάποιες φατρίες αυτών να κατήλθαν στον κυρίως ελλαδικό χώρο «συν γυναιξί και τέκνοις και κτήνεσι», όχι όμως ως πολέμιοι αλλά φιλικά διακείμενοι όπου και εγκαταστάθηκαν στις περιοχές Αττικοβοιωτίας, Εύβοιας και στη Πελοπόννησο και από εκεί στις Σπέτσες και την Ύδρα. Η ειρηνική τους αυτή διείσδυση προς νότο ίσως να υποδηλώνει φυλετική υπόμνηση της αρχαιοελληνικής τους καταγωγής. Στην ουσία δεν κατέβαιναν σε ξένα εδάφη, αλλά επέστρεφαν στην πατρίδα τους.

 

                                                     

 

                                                    

 

                                                                                       

                                   

                          

Add comment


Security code
Refresh

Comments  

 
0 #2 Ali al-Yunani 2016-12-14 22:18
Viereck, Wolfgang (1993). International congress of dialectologists . Franz Steiner. p. 122. "Die besondere ethnische Stellung der Labëri tritt auch in den Benennungen lab 'Labe', Labëri, Arbëri hervor, die von der Wurzel *alb-/*arb- gebildet sind und die alte Selbstbenennung der Albaner enthalten. Der Bewohner von Labëri wird auch jetzt lab, best. labi genannt, eig. ‘der Albaner’. Der Wandel *alb- > lab zeigt die für das Slawische typische metatheseersche inung. [The particular ethnic position of Labëri emerges also in the names lab, 'Labe', Labëri, Arbëri that from the root *alb-/*arb- formed and included the old self-designatio n of the Albanians. The residents of Labëri is also now lab, spec. labi called proper 'the Albanians'. The change *alb>lab shows the typical metathesis for the Slavic.]"
Quote
 
 
0 #1 Ali al-Yunani 2016-12-12 19:33
Λιάπηδες και Λαπίθες, δύο διαφορετικές φυλές με καμία σχέση μεταξύ τους. Τα περί σχέσης μεταξύ Λιάπηδων και Λαπίθων τα έλεγαν κάποιοι ανισσόροποι Αρβανίτες που είχαν κόμπλεξ καταγωγής.

“Λιάπηδες.- Οι Αλβανοί, όσοι κατοικούσι την χώραν την κατά την αριστεράν όχθην του Αώου ποταμού μέχρι των αιγιαλών του Αυλώνος. Διαχωρίζεται αύτη υπό του ποταμού Σουσίτζα (Κελυδνού) εις Ανατολικήν και Δυτικήν. Ανατολική υπάρχει η από των χωρίων Κούτζης και Ζουλιατών αναβαίνουσα μέχρι της περιοχής των πέριξ του Δελβίνου δυτικών χωρίων, ήτις και Κοροβελέσι κοινώς καλείται, και υπάγεται τη διοικήσει του Δελβίνου. Δυτικήν έστιν η από των Ζουλιατών μέχρι του Αυλώνος καθήκουσα, και υπό την διοίκησιν τούτου υπαγόμενη. Η χώρα αύτη, ήτις και Άρμπρι και Άρβανον καλείται...” (“Χρονογραφία της Ηπείρου” του Παναγιώτη Αραβαντινού, Τόμος 2, σελίδα 97.)
Quote
 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ:

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας με προϋπόθεση την αναφορά του αρθρογράφου και της ιστοσελίδας με ενεργό λινκ.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε έντυπα μέσα χωρίς τη γραπτή άδεια του κατόχου αυτής της ιστοσελίδας Μάριου Δημόπουλου.

Friday the 20th - . Thanks to Joomla 2.5 templates by FTS