Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 12)

                                                        XIII.

                           

                             Οι κλίσεις των ρημάτων, ή των ουσιαστικών.

 

      S 176. Η αλβανική, όπως η λατινική, και οι σύγχρονες γλώσσες της ίδιας οικογένειας, καθώς και η καθομιλουμένη ελληνική, έχει μόνο δύο αριθμούς, τον ενικό και τον πληθυντικό, τόσο για τα ουσιαστικά, όσο και για τα ρήματα. Θα πρέπει όμως να υπενθυμίσουμε πως ανάμεσα στις αρχαίες ελληνικές διαλέκτους η αιολική δεν είχε αυτόν το δυισμό ] εκείνη δηλαδή που πλησίαζε τις δυτικές γλώσσες περισσότερο από όλες τις θράκο-πελασγικές γλώσσες (1).

      Οι πτώσεις των ουσιαστικών της αλβανικής είναι έξι, τρείς για τον ενικό, και τρεις για τον πληθυντικό, εκφράζοντας την ταυτότητα της αιτιατικής με την ονομαστική σε αυτό τον αριθμό : έτσι, όλοι μαζί, οι σχηματισμοί των πτώσεων είναι  έξι, τρείς για κάθε αριθμό. – Οι παρ. κατ., ή οι πτωτικές κατ. των ουσιαστικών στις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τις αντωνυμικές ρίζες, a, ja, sa, ta, τις οποίες έχουμε αναφέρει ξανά ] επομένως τα περισσότερα ουσιαστικά της σανσκριτικής καταλήγουν στον ευθύ λόγο σε as, και στη θέση του, στην ελληνική υπάρχουν οι καταλήξεις ας, ης, ος, α, η, ες ] όσο για τα ουσιαστικά δεν στερούνται παρ. κατάληξης, εκτός από την κατάληξη ς της ονομαστικής που μπαίνει στην γυμνή ρίζα, όπως συμβαίνει σε πολλά.- Η κατάληξη της σανσκριτικής m, ή am των ουδέτερων, ανήκει στην αιτιατική, όπου στη ελληνική οι καταλήξεις των ουδέτερων είναι σε ον, ( λατ. um )  και στην αιτιατική σε ον, ν, ή α αντί για am μετά από σύμφωνα (2).

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 11)

      S 169.  Hαλβανική γλώσσα έχει πολλές καταλήξεις υποκοριστικές, ή χαϊδευτικές, τις οποίες δεν έχει ερευνήσει κανείς εκτενώς, που να γνωρίζω μέχρι τώρα (95). Αυτές οι καταλήξεις, ή σχηματισμοί υποκοριστικών, χρησιμοποιούνται συχνότερα στην παλαιά τοσκ. ιταλό-αλβ., και ελλ.-αλβ. Οι πιο συχνές για τα αρσενικά είναι ιθ, ή θι ] ζα, ζe, για τα θηλυκά, και για όλα τα οριστικά σε α. Όμως αν και η υποκοριστική κατάληξη θe, θι, χρησιμοποιείται γενικά για τα αρσενικά, και ζe για τα θηλυκά, υπάρχουν ωστόσο παραδείγματα με το ακριβώς αντίθετο, τουλάχιστον για το θe το οποίο εφαρμόζεται στα θηλυκά όπως  φλούτουρeθα, η πεταλουδίτσα αλβ. σικ., υποκοριστικό του φλούτουρα. Πραγματικά δεν μπορώ να πω με σιγουριά αν οι υποκοριστικές καταλήξεις που μόλις ανέφερα, μπορούν να εφαρμοσθούν σε υπάρχουσες μορφές της αρχ. ινδοευρωπαϊκής, ή στην σανσκριτική. Θα μπορούσαν όμως να σχετίζονται με την ινδική παρ. κατ. dha, dhe, dhi, που συναντάται στα ρήματα και στα ουσιαστικά] και αυτή η άποψη μου φαίνεται πολύ πιθανή : ωστόσο θα της αναζητήσω στην ελληνική γλώσσα η οποία είναι πιο κοντά στην αλβανική. Πράγματι υπάρχουν μεταξύ των ουσιαστικών της ελληνικής τα υποκοριστικά σε ιδιον, όπως χωρ-ίδιον, πτυ-ίδιον, πολ-ίδιον, με την παρ. κατ. δι, δ, που υπάρχει στην ίδια την ελληνική μια άλλη παρόμοια, θ, ή θο, η οποία εντοπίζεται σε πολλά ουσιαστικά σε θο-ς, όπως στρου-θό-ς ( βλ. Curt. II. σελ. 267 ). Στην κατηγορία των υποκοριστικών ανήκουν και τα θηλυκά ουσιαστικά σε ις, ιδ-ος, όπως ελλη-ν-ίς, ίδ-ος, μερίς, ίδ-ος, νεοελλ. μερίδ-α κτλ.: και στην ίδια κατηγορία, μολονότι με μια παρ. κατ. πιθανόν διαφορετικής προέλευσης από την πρώτη (96), γίνονται τα ουδέτερα σε φιον, όπως ζωύ-φι-ον, χωρά-φι-ον και άλλα. Όμως στα θηλυκά ουσιαστικά σε δών, δή, εντοπίζεται ξανά η παρ. κατ. δ, δο, όπως στο αλγη-δώ-ν, κομι-δή κτλ. ( βλ. id. II. 219). Δεδομένης της στενής σχέσης μεταξύ των δύο οδοντικών δ, και θ, οι παρ. κατ. των ουσιαστικών όπως μερίς, μερί-δ-ος, χωρί-δι-ον, στρου-θό-ς θα πρέπει να είναι οι ίδιες. Η αντικατάσταση των δυο οδοντικών που μόλις αναφέραμε συμβαίνει πολύ πιο συχνά και κατά κανόνα στην αλβανική γλώσσα (97) ( βλ. SS 76-81 ) : επομένως είναι ξεκάθαρη η σχέση μεταξύ των συγκεκριμένων μορφών των υποκοριστικών της ελληνικής, και της αλβ., όπως πχ. στο βόγeλ-ιθ-e, ο μικρούλης, δήνδeρ-ιθ-e, ο γαμπρούλης, djάλ-θ-ι, το παιδάκι, ( και djάλ-ιθ-e ) bίρ-θ-ι, ο γιόκας, και πολλά άλλα αυτού του τύπου : εκεί που στην ελληνική δεν είναι τόσο συχνά τα χαϊδευτικά και τα υποκοριστικά που αναφέραμε, στην αλβανική μπορούν να εφαρμόζονται σε όλα τα αρσενικά ουσιαστικά προσθέτοντας ιθ, ή θ στο τέλος (98). Γενικά όμως το θ παραμένει αμετάλλακτο.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 9)

Γενικές σημειώσεις πάνω στα φωνήεντα, και στις αλλαγές της σημασίας αυτών.

      S 127. Είναι πλέον επιβεβαιωμένο από την επιστήμη, πως σε όλες τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες οι λέξεις αποτελούνται από μια απλή μονοσύλλαβη ρίζα ] από ένα πρόσφυμα ] πίσω από το οποίο έχουν τις καταλήξεις της εκάστοτε κατηγορίας λέξεων ] και από προθέματα, ή προθέσεις. Παρόλο που αυτά τα βασικά στοιχεία των λέξεων είναι με τέτοιο τρόπο συγχωνευμένα, έτσι ώστε να αποτελούν μία και μόνο λέξη (1), με μια μοναδική προφορά, θα μπορούσαν ωστόσο να εντοπιστούν από έναν προσεκτικό ερευνητή της φύσης των γλωσσών, και να τις χωρίσει μέχρι να τις ξαναφέρει στο αρχικό τους απλοϊκό στάδιο, ανακαλύπτοντας την καταγωγή τους, που γενικά φανερώνεται στις αντωνυμίες για το πρόσφυμα, συμπεριλαμβανόμενων των καταλήξεων, και στα ουσιαστικά για την πρόθεση. Είναι εξίσου επιβεβαιωμένος αυτός ο τρόπος σχηματισμού των λέξεων μέσω γραμματικών μορίων που από μόνα τους δεν έχουν κάποιο πλήρες νόημα ] είναι ο πιο αρχαίος και έμφυτος τρόπος στις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες (2) από όταν πρωτογεννήθηκαν ] έπειτα εισήχθη ένας άλλος μέσω της σύνθεσης διαφορετικών λέξεων, ήδη σχηματισμένων, που συνδυάζονται μεταξύ τους, ο οποίος βρίσκει πλήθος παραδειγμάτων στην ελληνική γλώσσα, μεταξύ των αρχαίων ( καθώς και στην σανσκριτική ), και στη γερμανική μεταξύ των σύγχρονων. Έκανα αυτές τις παρατηρήσεις σαν πρόλογο, για να περάσω ύστερα στο αλβανικό ιδίωμα και να πω πως αν και σε αυτό δεν βρίσκουμε πολλά παραδείγματα με το δεύτερο τρόπο σχηματισμού των λέξεων, φαίνεται πιο καθαρά από κάθε άλλη γλώσσα ο πρώτος τρόπος. Όμως αυτή του η κατάσταση ίσως να μην βασίζεται στην υπόθεση ότι το ιδίωμα αυτό ανέρχεται σε εκείνη την εποχή των γλωσσών όπου η εξέλιξη του δεύτερου τρόπου είχε μόλις αρχίσει, αλλά θα μπορούσε να οφείλεται περισσότερο στην απώλεια που ο χρόνος, και η έλλειψη μόρφωσης, φέρνει συνήθως στις γλώσσες και στα δρώμενα του ανθρώπου. Υπάρχουν πράγματι, ακόμα και μεταξύ των σύγχρονων γλωσσών, κάποιες λιγότερο πρόσφορες στη σύνθεση μιας λέξης από τον συνδυασμό δύο ή και περισσότερων διαφορετικών, από ότι στην αλβανική ] και αυτές οι λίγες που σχηματίζονται με τον δεύτερο τρόπο είναι εκείνες που προέρχονται από την γενέθλια  γλώσσα τους. Αυτό επιβεβαιώνεται για την αγγλική, την γαλλική, και κατά μέρος ακόμα και για την ιταλική γλώσσα.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 10)

S 152. Οι ίδιες παρατηρήσεις θα μπορούσαν να γίνουν για τα ρήματα που χαρακτηρίζονται από το ου, και υ, αν και λίγα είναι εκείνα που αντιστοιχούν στα ελληνικά σε ουω, ή υω, εκ των οποίων μπορέσαμε να δούμε κάποια στις προηγούμενες παραγράφους : εδώ θα αναφερθώ ακόμα στο αλβ. ελλ. ρούσσe, μέσ. ρούσσεμe, κατεβαίνω ( ρύω = ρέω, ή ρύω = ερύω ? )

      Αλλά όσο για το πρώτο πρόσωπο ενικού στον ενεστώτα όπου είναι το θέμα, ή η ρίζα των αλβανικών ρημάτων, καθώς και των ελληνικών, έχουμε ασχοληθεί αρκετά κατά τη γνώμη μου ώστε να αναδειχθούν οι αναλογίες που έχουν σε αυτό ανάμεσα στις δύο γλώσσες : αν και εκ πρώτης όψεως, αυτές οι αναλογίες δεν είναι σε όλους ευδιάκριτες. Και είναι περιττό να επισημάνω ξανά πως δεν είναι δύσκολο να εντοπίσουμε τα ρήματα που σχηματίζονται με τρόπο που ίσως δεν συμφωνεί με την προέλευσή του, λόγω απομίμησης άλλων από διαφορετικό σχηματισμό, όπως το προαναφερθέν σςτελjίσe, αναπτύσσω, αν συγκριθεί με το στέλλω ] μολjέψe με το μολύνω ] και κατά τον ίδιο τρόπο τόσα άλλα, κάποια από τα οποία μπορεί να συναντήσουμε παρακάτω.

      Τώρα θα πρέπει να μελετήσουμε τις άλλες παραγωγικές καταλήξεις, που μπαίνουν για να σχηματίσουν τις αλβανικές λέξεις τόσο τα ρήματα όσο και τα ουσιαστικά, και να περάσουμε τελικά στα άκλιτα.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 8)

                                                         Σημειώσεις ( Β ).

(1)      Σε ολόκληρο το ΙΙ τόμο ο Curtius, Gr. Etym., πραγματεύεται τις ανώμαλες φωνολογικές μετατροπές στην ελληνική, ή τις σποραδικές. Ο Schleicher,  τον οποίο δίστασα να συμμεριστώ, αναγνωρίζει σχεδόν σε κάθε σελίδα της φωνολογίας αυτό που ισχυρίζομαι.

(2)      Θα ήθελα εδώ να υπενθυμίσω πώς η μετατροπή των ήχων είναι ο κύριος παράγοντας του κανόνα, κοινός για όλες τις γλώσσες, που χωρίζει αυτές σε αρκετές διαλέκτους, συχνά εξαιρετικά ανομοιόμορφες μεταξύ τους, από τις οποίες με το πέρασμα των αιώνων δημιουργήθηκαν έπειτα οι διάφορες λαλιές. Τέτοιες μετατροπές συνέβησαν σε πληθώρα, και μεγάλης σημασίας κατά την περίοδο της μορφοποίησης των νέων γλωσσών, ή της αποσύνθεσης των παλαιών, από τα ερείπια, θα μπορούσαμε να πούμε, των οποίων γεννιούνται οι νέες. Επομένως πολλοί σχηματισμοί λέξεων παραμένουν αμφίβολoι ] καθώς και η προφορά πολλών συλλαβών, έως ότου ένας από τους σχηματισμούς που γεννιέται από την ίδια τη γλώσσα τη θεμελιώδη δεν σταθεροποιείται στη χρήση του, και υπερισχύει πάνω στους υπόλοιπους της ίδιας οικογένειας, είτε λόγω πολιτικής επιβολής, είτε λόγω υπεροχής σε ευφυΐα. Εφόσον για τις αναφερθείσες παραλλαγές των ήχων είναι πολύ δραστικό το κλίμα, οι τόποι, οι συνήθειες και τα ιστορικά γεγονότα του κάθε λαού. Απόδειξη των όσων μόλις αναφέραμε παρουσιάζει η αρχαία και σύγχρονη Ιταλία, όπου το ρωμαϊκό ιδίωμα υπερίσχυσε σε εκείνα των Όσκων, των Ούμπρων, και των άλλων συγγενικών τους ιταλικών φύλων ] όπως για άλλους λόγους στην σύγχρονη εποχή η τοσκανική διάλεκτος έγινε η επίσημη γλώσσα των ιταλών γενικότερα εις βάρος των ιδιαίτερα διαφορετικών υπολοίπων διαλέκτων. Επίσης το ίδιο συνέβη στην Ελλάδα, όπου η αττική διάλεκτος αντικατέστησε σιγά σιγά τις υπόλοιπες αν όχι ολοκληρωτικά, στα βασικά της χαρακτηριστικά, δίνοντας έτσι θέση στην ελληνική αττική της παρακμής, απ’ όπου προήλθε τέλος η νεοελληνική γλώσσα.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ:

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας με προϋπόθεση την αναφορά του αρθρογράφου και της ιστοσελίδας με ενεργό λινκ.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε έντυπα μέσα χωρίς τη γραπτή άδεια του κατόχου αυτής της ιστοσελίδας Μάριου Δημόπουλου.

Saturday the 29th - . Thanks to Joomla 2.5 templates by FTS