Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 7)

   S 110. Τα παραδείγματα όπου το δίγαμμα αποδίδεται ως β στην αρχή της λέξης είναι τα περισσότερα, τόσο για την ψιλή, όπως το λατ. video = ειδέω, όσο και για την δασεία : βόγeλe, μικρός, *Fόγιλος, μετάθεση του ολίγ-ος] βjέρe, βερeκαι βάρ-e, αναρτώ, κρεμώ, προσάπτω, cf. αίρ-ω, αιωρέ-ω] βjέτ-e, το έτος, Fέτος, έτ-ος] βάλj-e λάδι, = Fέλαι-ον, έλαιον, ελ, ενώ στο ουλί, ελιά ( ελαί-α σύγχρονο ελη-ά ) μπαίνει το ου αντί του Fε, Fα, και παρομοίως στο ουσςκέ-ιje ( ουσςκjίε-ιje ), θρέφω, παχαίνω, cf. λατ. vesco-r, όπως αναφέρω και αλλού : βαρέ-je, ή βeρέ-ιje = Fορέω, ορά-ω] βάπ-e, θέρμη, cf. άπ-τ-ω, ανάβω] βέεν-e = Fοίν-ος] βάρφeρe, ή βόρφενε (155) = Fόρφαν-ος, ορφαν-ός] βέ ή βόο = ώβεον = ωόν, Fώ-ον] βέρbeρ-e, cf. έρεβος] βeσςτρόιje, ιστορέω? (156)] βέρ-α, η άνοιξη = Fέαρ, έαρ] βjέχρ-e = εκυρ-ός] βέσ-e, ή βέσσ-e, το έθιμο (157), γκ. σκοδρ. cf. ήθ-ος, έθ-ος ( σ = θ ) = βέθ-ος, ή Fεθ αρχ., cf. ευέθηκα = είωθα ( Ησύχ. ) ( βλέπε Curt.I. 216-17 )] βέπρ-e, έργο, opus, eris, σνσκρ. apa-s] βάπeκ-e, πτωχός, cf. λατ. νappa, ή opus = *vopus, φτώχεια. Το δίγαμμα μπροστά από το ελληνικό ρ το αρχικό αποδίδεται κατά τον ίδιο τρόπο ως β : στο βρά-ς = ράω, Fρά-ω, ραίω, βράπ, βρέπ, ο έτοιμος, ή ετοιμότητα, η γρηγοράδα κτλ. cf. άρπ = ραπ, με το λατ. ρήμα rap-io, και το ελληνικό ρέπ-ω] έτσι στην αιολ. έχουμε βρόδ-ον = ρόδ-ον, βελέν-η = ελέν-η κτλ.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 6)

S 78. Το d το αλβανικό όμως βρίσκεται συχνά στη θέση του τ : αυτό καθιερώνεται κυρίως μετά από το ν, το οποίο ταιριάζει με την προφορά της σύγχρονης ελληνικής : νdέ-ιje, ή ’νdέε-νje αλβ. σικ. ( που μπορεί να γράφεται eντέενje ), = εντείνω, *εν-τέ-ν-jω, νdeρό-ιje ή ’νdρό-ιje = εν-(έ)τερ-όω, αλλάζω, νήν-de, γκ. νάν, σνσκρ. navan, εν-νέα ( έν-ναν ) εννέα, αντί για νήν-τe, ’νdèρ, eνdέρ, πρόθεση μεταξύ, ανάμεσα λατ. inter, σνσκρ. antar, μούνde, αλβ.σικ. για μούν-τe, στην γκ. μούνεμeτε ( ημπορώ να στην νεοελλ. ), εκτός από το απόλυτο μούνd-e, μπορώ = γκ. μούνεμe, ανdάι, ανdέι, επομένως, από εδώ, cf. άνδα, αιολ. = αυτά. Ακόμα και χωρίς την επιρροή του ρινικού πολύ συχνά το d παίρνει τη θέση του τ, όπως πχ. dαλανdίς, ή dαλeνdίς, ταράζω, εξάπτω, και ταλανdίς, -ντίς, τσκ. = ταλαντεύω, -ίζω κτλ., dέτ-ι, ( σελ.74 ) ή dέετ-ι, και, dέιτ-ι, αλβ.σικ., η θάλασσα, cf. τήθυ-ς, θέτις, γjέσdίσe, και γιεστίσe, τριγυρίζω, χοροπηδώντας, τρέχοντας, cf. λατ. gestio, dίργj-εμe, (102) τίκτω γκ. ( σ-dίργjεμe αλβ.σικ. ), cf. τεκ, τίκ-τ-ομαι, τίκ-τ-ω, με το παρενθετικό ρ, παρακ. ου dόρκjα, τέ-το-(ρ)κα. Για μια παρόμοια περίσταση του οδοντικού, dάνd-e, ή dήνd-e, χώνω, πιέζω, πατώ, νομίζω πως θα πρέπει να αναφερθούμε στη ρίζα τυνδ, που διατηρείται στην ελληνική στα ονόματα Τυδεύς, Τυνδ-άρης, κτλ. σνσκρ. tud, λατ. tundo ( βλέπε CurtiusI. 192-3. ) : υπενθυμίζω το η = ου, το οποίο αντικαθίσταται από το υ : τούνd, κουνώ, δονώ, πιθανόν να έχει την ίδια προέλευση, δίχως την αλλαγή του τ σε d, αλλά για αυτό το ρήμα μπορούν να επικαλεσθούν για σύγκριση οι λέξεις δον-έω, και θύν-ω, κινώ, δονώ, πέφτω κτλ. με το ουσιαστικό τύντ-λ-ο-ς θολούρα, ταραχή, dρέκεμe, γευματίζω για μεσημέρι, cf. *τράγ-ημι = τρώγ-ω, dεργό-ιje, ή dρeγό-ιje, στέλνω, ξεκινώ, cf. τρέχ-ω (103) αιτ. dράν-ι, γκ., και dρά-jα ιταλ.αλβ., το κατακάθι, cf. τρύκ-ς(ξ), γός, dρέ-θ-e, στρέφω, και ανάλογο αυτοπαθές dρί-δ-εμe, τρέμω, στρέφομαι, cf. τρέ-ω, ( ίσως και τείρ-ω, τορ-έω, τορν-εύω κτλ. ) και το επίθ. λατ. teres, etis.- Υπάρχουν και παραδείγματα όπου το δ αλλάζει σε τ, όπως λοπάτ-α, cf. λοπάς, δο-ς, πτερύγιο, φτυάρι, μούτ-e, περίττωμα, λάσπη (104), cf. μύδ-ος, το οποίο πλησιάζει το μίνθ-ος και fs. μίτ-e, γκ., μιτ-ό-ς, φθείρω, χαλάω, ( μυδά-ω ) και με την ηθική έννοια, όπου ι μίτουνe, lenfantgatè, το αφηρημένο ε μίτμεjα ( βλέπε Hh. Diz. ) κατά γράμμα ο εκθηλυμένος, ο θηλυπρεπής.

      Το d το αλβανικό πρέπει σε πολλές περιπτώσεις να θεωρηθεί ως προθετικό στην αρχή των λέξεων, ή ότι παίρνει τη θέση του άηχου που γίνεται λαρυγγικό, ιδίως γj: αλλά για αυτό θα μιλήσουμε όταν εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο αντικαθίσταται το δίγαμμα (105). Αυτό επίσης ενώνεται συχνά με το ν, με το οποίο είναι συμπαθητικό, ή αναπτύσσεται από το ίδιο το ρινικό.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 4)

VII.

Φωνολογία

Παρατηρήσεις στις αλλαγές των φωνηέντων

Ѕ 19. Οι αλλαγές των ήχων, που σχηματίζουν το φωνολογικό σύστημα μίας διαλέκτου ή ενός οποιαδήποτε ιδιώματος, υπαγορεύονται περισσότερο από μία ενστικτώδης ευφυΐα κάθε λαού, παρά από μία μέθοδο, ή από ένα προκαθορισμένο πρόγραμμα, όπου είναι αρκετά δύσκολο να περιοριστεί για κάθε ξεχωριστή περίπτωση σε πραγματικούς κανόνες σταθερούς και αμετάβλητους. Αυτό επιβεβαιώνουν η υψηλής ποιότητας εργασίες από πολλούς μοντέρνους φιλόλογους, οι οποίοι έχοντας σαν σκοπό να επεξεργαστούν την φωνολογία μερικών κλασσικών γλωσσών, χρειάστηκαν να αναγνωρίσουν πολλά γεγονότα που περικλείονταν σε αυτές, όταν δεν μπορούν να αναφερθούν σε γενικούς κανόνες που κατά προσέγγιση έψαξαν να διευκρινίσουν (1). Η σταθερότητα και το αμετάβλητο αυτών των γενικών κανόνων πιο δύσκολα θα μπορούσε να ανακαλυφθεί σε ένα ιδίωμα όπως είναι το αλβανικό, που όπως φαίνεται, έφτασε έως εμάς μέσω μίας πορείας αιώνων, από αμέτρητα γεγονότα, και ανέρχεται από άγνωστες ιστορικές περιόδους, και όχι μόνο από την λογοτεχνία. Περισσότερο επειδή η φωνολογία αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά τμήματα κάθε ιδιώματος, είναι σημαντικής σημασίας ότι αυτή καταλογίζεται στις απαιτητικές έρευνες της συγκριτικής επιστήμης των γλωσσών (2), εγώ θα προσπαθήσω να δείξω αρχικώς τα πολλά φωνολογικά φαινόμενα του Αλβανικού ιδιώματος, σε σύγκριση ιδιαίτερα με την Ελληνική. Με τις υποδείξεις αυτές θα μπορέσει να διευκρινιστεί η φύση του ίδιου ιδιώματος σε αυτό το μέρος.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 5)

                                                                         VIII.

                               Παρατηρήσεις στις αλλαγές των συμφώνων

      S 51. Εξετάζοντας τώρα τα σύμφωνα θα ξεκινήσω με τα χειλικά. Το β στα ελληνικά σπανίως αντιστοιχεί στο b, ενώ εύκολα μετατρέπεται σε π ισχυρόόπως στο  πυθ, πυθ-έσθαι, αρχέτυπο budh, scire expergisci; παχύ-ς, αρχ. hahù-s ( ή baghus) mullu-s: αλλά βρίσκεται επίσης  στη θέση όπου σε συγγενικές γλώσσες υπάρχει το bόπως το βλη-χάομαι, με μετάθεση στα λατινικά bal-are, το βραχύ-ς, λατ. brevi-s (bregui-s ) όπως και σε άλλες λέξεις ( βλέπε Schleicherσελ. 176-7 και αλλού).

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 3)

V

Σημειώσεις στα γενικά χαρακτηριστικά της Σιπικής γλώσσας.

Ѕ 13. Πιστεύω τώρα ότι είναι χρήσιμο στην αρχή να δώσω κάποια σημείωση γύρω από κάποια γενικά χαρακτηριστικά της Σιπικής γλώσσας πριν την ιδιαίτερη ερευνά των τμημάτων της που την συνιστούν.

Η γλώσσα των Schipetari έχει μια φυσική τάση σύντομων λέξεων, και αποκομμένων, έτσι ώστε από αυτή την πλευρά παρατηρώντας την σε σχέση με την Ελληνική, ή την Λατινική, σε έμενα δίνει την ίδια άποψη κατά κάποιο τρόπο με εκείνο που παρουσιάζουν τα ιδιώματα της βόρειας Ιταλίας απέναντι από την ιταλική γλώσσα ή την Τοσκανική, και τις νότιες διαλέκτους, ή αλλιώς η γαλλική σε σύγκριση της Ιταλικής (66). Από αυτό τον χαρακτήρα της Σιπικής γεννήθηκε η συχνότητα των συγκοπών, ή των συμπτύξεων των λέξεων, των αφαιρέσεων, και των αποκοπών, που βρίσκονται σε κάθε βήμα, όχι λιγότερο από την μετάθεση των γραμμάτων, των εσωτερικών συλλαβών. Έτσι η ευκολία της αποκοπής των φωνηέντων στην αρχή, στο εσωτερικό, ή στο τέλος (67), μα ειδικότερα στη μέση, είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που πρέπει να ληφθεί υπόψιν στην εξέταση αυτής της γλώσσας.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ:

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας με προϋπόθεση την αναφορά του αρθρογράφου και της ιστοσελίδας με ενεργό λινκ.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε έντυπα μέσα χωρίς τη γραπτή άδεια του κατόχου αυτής της ιστοσελίδας Μάριου Δημόπουλου.

Saturday the 29th - . Thanks to Joomla 2.5 templates by FTS