Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 17)

      Oτετελεσμένος μέλλοντας, σχηματίζεται με τον παρακ. της υπ. (ο οποίος σχηματίζεται από τον συνδυασμό του ενεστώτα υπ. του κάμe, με την μετοχή του κυρίως ρήματος), το οποίο προηγείται από το μόριο dό: πχ. dό (τe) κέεμe θήν, ή θάν, θα έχω πει, στην νεοελλ., ή θα είπα. Ο ίδιος τρόπος χρησιμοποιείται στην ιταλό-αλβ., αλλά μπορεί αντί του dό να χρησιμοποιείται και η λέξη κάτe: κάτeκέεμe θήν. Η γκ. βάζει το απαρέμφατο του κάμeστην θέση της υποτακτικής : kammepasseshkrùem, θα έχω γράψει, = τοσκ. dό τeκέεμeσςκρούαρe.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 16)

      Τα ρήματα σε ούιjeέχουν τον αόριστο σε ούιτα : όπως eμbρούιje, ζυμώνω, από bρούμe, η ζύμη, (cf. βρώμη, η τροφή), αόρ. eμbρούιτα. Όμως εκείνα σε ουάιje(αλβ. ιταλ. ούανje) μπορεί να έχουν τον αόριστο σε ούαιτα, και το παρακ. σε όβα, που είναι πιο σύνηθες : πχ. γατούαιje, ετοιμάζω, αόρ. γατούαιτα, παρακ. γατόβα] παγούαιje, πληρώνω, παγούαιτα, παρακ. παγόβα] σςκρούαιje, γράφω, σςκρούαιτα, παρακ. σςκρόβα. Τα πιο ομαλά τελικά είναι εκείνα σε -όιje, όνje, (ή όινje), που όλα έχουν τον παρακ. σε όβα] κι αν, όπως ορισμένα, μπορεί να πάρουν τον σχηματισμό ούαιje, έχουν και τον αόριστο σε -τα. – Γενικά κάθε ρήμα χρησιμοποιεί ένα, ή δυο από τους σχηματισμούς που είδαμε : και πάνω σε αυτό προσπαθήσαμε να πάρουμε μια ιδέα, όσο το δυνατόν πληρέστερη.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 14)

S 203. Η αντων. του δεύτερου προσώπου εν. τί, και τίνe (Hahn 31] Xyland. 22), συμφωνεί με την ελλ. δωρ. τύ = σύ, και τύνη, ή τούνη λακων. με την παρ. κατ. νη (=na), από τα οποία δεν απέχει πολύ το λατινικό tu] ενώ όλα σχετίζονται με το σανσκριτικό tvàm = tuàm. Στις πλάγιες πτώσεις η αντων. της αλβανικής ξαναεμφανίζει το υ = v, έτσι στην γκ. όπως και στην σύγχρονη τοσκ., οι οποίες έχουν την γεν. δοτ. αιτ. τύ, ή τύι (Xyl. τού), και τύιj (Hahnτύιγ)] στην ιταλό-αλβ. τύj. Όμως η πλήρης μορφή της γεν. δοτ. αφ. είναι τέjε ή τέιε όμοια με εκείνη του πρώτου προσώπου μέjε : cf. ελλ. τείο, και τεοίο = τεού, τεούς δωρ. (Ahrens 249), σανσκρ. tvasja. Ως αντωνυμικό μόριο υπάρχει το τέ, τe, αιτ. δοτ., και κατά τον D. L. (σελ. 217) και το τί, τα οποία συγκρίνονται με τα ελληνικά τέ = σε, τοί = σοί] και με τα λατινικά te, ti-bi, από τα οποία παρέμεινε η οργανική κατάληξη.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 15)

                                                      XV.

                           

                                           Οι κλίσεις των ρημάτων.

      S 208. Έχουμε δει ποιές παρ. καταλήξεις χρησιμοποιούνται στα ρήματα (βλ. ΧΙ. S 138., και συνέχεια). Τώρα θα πρέπει να εξετάσουμε τις κλίσεις, ή προσωπικές καταλήξεις, που παίρνει το ινδοευρωπαϊκό ρήμα, αν και σε πολλές γλώσσες έχουν εξαφανιστεί, και σχεδόν σε όλες έχουν λίγο πολύ τροποποιηθεί: κάτι που συμβαίνει και στην αλβανική.

      Το ρήμα, όπως και το ουσιαστικό, έχει στη γλώσσα αυτή μόνο δύο αριθμούς, τον ενικό, και τον πληθυντικό, όπως και στην λατινική, στην νεοελληνική, και στην ιταλική, καθώς και στις υπόλοιπες συγγενικές γλώσσες.

      Οι εγκλίσεις είναι η οριστική, η υποτακτική, και η προστακτική] έπειτα η ευκτική περιλαμβάνεται στην υποτακτική : το οποίο συνεπάγεται και για τις γλώσσες που μόλις αναφέραμε. Για την μετοχή και για το απαρέμφατο θα μιλήσουμε παρακάτω ] όμως είναι γνωστό πως αυτές δεν θεωρούνται απόλυτα ως εγκλίσεις.

      Για τον αριθμό των χρόνων και των εγκλίσεων, και για την μέθοδο με την οποία διαμορφώνονται, ιδίως στους σύνθετους χρόνους με βοηθητικά ρήματα, το αλβανικό ιδίωμα ακολουθεί κατά κάποιο τρόπο μια πορεία παράλληλη με εκείνη της νεοελληνικής. Πράγματι έχει σχεδόν τον ίδιο αριθμό απλών και σύνθετων χρόνων, στους οποίους χρησιμοποιείται το ίδιο βοηθητικό ρήμα και στις δύο γλώσσες. Τέλος φανερώνει μια κοινή συνήθεια στο να σχηματίζει ορισμένους χρόνους ή εγκλίσεις, και συγκεκριμένα τον μέλλοντα, το απαρέμφατο, και την δυνητική : και συμφωνούν και σε άλλες ιδιαιτερότητες. Οι απλοί χρόνοι της νεοελληνικής και της αλβανικής είναι λοιπόν οι ίδιοι, δηλαδή ο ενεστώτας, ο παρατατικός, ο αόριστος : οι άλλοι διαμορφώνονται με τον τρόπο που θα δείξουμε.

      Φτάνοντας στις προσωπικές καταλήξεις των χρόνων του ρήματος θα πρέπει εισαγωγικά να πούμε πως αυτές ορισμένες φορές, και στο πρώτο πρόσωπο ενικού, ενώνονται με τις παρ. καταλήξεις τις οποίες έχουμε ήδη εξετάσει.

Demetrio Camarda: Η ελληνική καταγωγή της αλβανικής γλώσσας (μέρος 13)

      Όπως φαίνεται από το παράδειγμα οι καταλήξεις του ουδέτερου εν. συμφωνούν με εκείνες του αρσενικού, εκτός από την ον., κλ., αιτ. οι οποίες ξεχωρίζουν από το προθεματικό άρθρο τè (=το), και από την κατάληξη σε τ, ή τe, τε γκ., η οποία όμως μπορεί να μην εμφανίζεται (19) στον ατελή σχηματισμό. Στην σύγχρονη διάλεκτο του Σκόδρα, στην αιτιατική των ουδέτερων ουσιαστικών τα οποία θα κατέληγαν σε ιτ, καταλήγουν σε ιν, όπως αυτά του αρσενικού : πχ. t’àrdhunin, tlèemin, ο ερχομός, η γέννηση ( βλ. P. σελ. 57.), tthèrunin ο φόνος ( Dot. Cr. σελ. 191 ) αντί για t’àrdhunit, tlèemit, tthèrunit όμοια με την ονομαστική. Σαν το τè μίρ-eτe, -ετε, κλίνονται όλα τα ουδέτερα ουσιαστικά, όπως λέσςτe, έλbιτe, ή έλπeτe, bρούμ-ιτe, ή –eτe, dρίθeτe, ή dρίθτe, bάλeτe, dίλeτe ( το κερί αλβ. σικ. dίγ’eτe ) κτλ. – Ανάμεσα στα ουσιαστικά κρίετe υπάρχει το ανώμαλο κρέουτe, εκτός από κρίες από τον ομαλό σχηματισμό του θηλυκού κρίεjα, ή κρέες από κρέjα, στον Reinh. κρέσe ( βλ. σελ. 14, 15.  op. c.).

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ:

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας με προϋπόθεση την αναφορά του αρθρογράφου και της ιστοσελίδας με ενεργό λινκ.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε έντυπα μέσα χωρίς τη γραπτή άδεια του κατόχου αυτής της ιστοσελίδας Μάριου Δημόπουλου.

Wednesday the 28th - . Thanks to Joomla 2.5 templates by FTS