Σαρακατσάνοι: Ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης

Share

Ο σημαντικότερος μελετητής των Σαρακατσάνων από ανθρωπολογικής άποψης είναι ο Άρης Πουλιανός, ο οποίος έχει γράψει και ειδικό βιβλίο με τίτλο «Σαρακατσάνοι: Ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης». Ας δούμε τι γράφει:

«Με το να αποδεικνύουμε ότι οι Σαρακατσαναίοι είναι ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης, σημαίνει ότι αποτελούν κάτι ξεχωριστό ή ότι αποτελούν ξεχωριστή ράτσα; Ασφαλώς όχι! Ράτσα σημαίνει φυλή. Φυλή είναι ζωολογικός όρος που χωρίζει τουλάχιστον σε τρία μεγάλα τμήματα το ανθρώπινο γένος. Φυλετική είναι το τμήμα της Ανθρωπολογίας που μελετά τις υποδιαιρέσεις των Φυλών, τους ανθρωπολογικούς Τύπους, τις Ποικιλίες τους.

 

Γι’ αυτό και λέμε ότι δεν υπάρχει Σαρακατσάνικη φυλή. Απλώς οι Σαρακατσαναίοι ανθρωπολογικά ταξινομούνται στον Ηπειρωτικό ή Στεριανό (Continental) Τύπο της Ελλάδας, σ’ αντιπαράθεση με τον άλλο μεγάλο ανθρωπολογικό τύπο που κατοικεί στη χώρα μας, τον Αιγαιακό. Και αυτοί οι δύο τύποι ξαπλώνονται σε όλα τα Βαλκάνια, πέραν από εθνικά και κρατικά σύνορα. Ο Ηπειρωτικός μοιάζει να είναι και ο αρχαιότερος.

Σε ανακοίνωσή μου στο 9ο Παγκόσμιο Συνέδριο Ανθρωπολογίας στο Σικάγο το 1973 με θέμα “Σαρακατσάνοι: Ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης” υπογραμμίσαμε το γεγονός ότι οι ηπειρωτικοί έχουν άμεση σχέση με τον τύπο του Κρο-μανιόν της περιοχής Μπρουν-Πρζεντμόντ της Τσεχοσλοβακίας, που περιέγραψε ο Γ.Φ. Ντέμπετς (1936). Ο ίδιος αυτός τύπος ανιχνεύεται από τον Ι. Γκόχμαν (1966) μεταξύ των Μεσολιθικών και Νεολιθικών πληθυσμών της Ουκρανίας. Χάρις στην εργασία του Γκόχμαν γνωρίζουμε σήμερα ότι ο ανθρωπολογικός τύπος των Κρο-μανιόν, με την πλατειά έννοια του όρου, της Δυτικής Ευρώπης είναι ο ίδιος εις την Ανατολική Ευρώπη και τις στέππες των Ρωσικών πεδιάδων. Μοιάζει πάρα πολύ με τον άνθρωπο της Κοιλάδας του Πόρτο Χέλι, που έχει πολύ χαμηλό πρόσωπο, 68 χλσ…Ο Ηπειρωτικός τύπος πέραν από την οροσειρά της Πίνδου και τη ΒΔ Ελλάδα που συναντούμε στην Ήπειρο, συναντάται επίσης στο Μαυροβούνιο (R.W. Ehrich, 1948), στην Αλβανία (C. Coon, 1939), στη ΒΔ Βουλγαρία (Α.Ν. Πουλιανός, 1966), Δυτική Ρουμανία (Milku, Dumitrescu, 1958) και στην Ουκρανία (D. Djatchenko, 1965). Ο τύπος αυτός δεν περιορίζεται μόνο στις Διναρικές Άλπεις, αλλά ξαπλώνεται και μέχρι την Ελβετία δυτικά. Είναι πράγματι ένας “στεριανός” τύπος (continental) της Ανώτερης Παλαιολιθικής στην Ευρώπη. Και οι Ευρωπαίοι της Παλαιολιθικής δεν ήταν δυνατόν να εξαφανισθούν χωρίς να αφήσουν κάποιο ίχνος. Οι απόγονοί τους είναι οι Ηπειρωτικοί, και η πιο αντιπροσωπευτική ομάδα απ’ αυτούς, ο πυρήνας του ηπειρωτικού τύπου θα λέγαμε, είναι οι Σαρακατσαναίοι.

Οι Σαρακατσάνοι, με όλα τα ανθρωπολογικά και παλαιοανθρωπολογικά ευρήματα, αναδεικνύονται ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης. Αποτελούν μια αδιάλειπτη βιολογική συνέχεια του HomoSapiens, όπως εμφανίζεται στην Παλαιολιθική εποχή, ιδιαιτέρως στη Μέση Παλαιολιθική (πριν 50.000 χρόνια περίπου)…Η γλώσσα των Σαρακατσάνων, σύμφωνα με τα γλωσσολογικά δεδομένα, ήταν και είναι μόνο η ελληνική. Προφανώς η ελληνική πρωτοπαρουσιάζεται στα βουνά της Πίνδου (Άγραφα και Τζουμέρκα) πριν μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια, επιβιώνει κοινωνικά μέσα από την κλειστή οικογενειακή παράδοση των πρώτων προμηθευτών τροφής της ανθρωπότητας, που γίνονται πια οργανωμένοι ποιμένες, και η εξέλιξη του είδους με τη φυσική επιλογή βρίσκεται προς το τέρμα της και φθάνει ώς τις μέρες μας στη σημερινή της μορφή. Έτσι μπορεί να πει κανείς ότι η ελληνική έμμεσα, με τα ανθρωπολογικά στοιχεία, αποτελεί τη ρίζα των γλωσσών των λεγόμενων ινδοευρωπαϊκών λαών.

Οι Σαρακατσάνοι απεδείχθησαν ότι είναι οι αρχαιότεροι Ευρωπαίοι, μίλαγαν ανέκαθεν Ελληνικά. Κι αυτό δεν το λέω μόνο εγώ, αλλά ο μεγάλος Δανός γλωσσολόγος Κάρτσεν Χόεγκ (1925-1926) που ασχολήθηκε με τη γλώσσα τους συστηματικά. Ο Χόεγκ απέδειξε ότι ούτε φωνητικά, αλλά ούτε και στη γραμματική κατασκευή της ελληνικής των Σαρακατσαναίων υπάρχουν στοιχεία ξένης γλώσσας. Κάνει παράλληλα και άλλες παρατηρήσεις. Γράφει ότι η υλική ζωή των Σαρακατσαναίων δεν δείχνει ίχνη καθιστικού βίου, μόνιμα εγκαταστημένων ανθρώπων. Αντίθετα, η ζωή τους, ακολουθεί με ακρίβεια και απλότητα όρους μεταβατικού, διαβατάρικου βίου σ’ ένα ειδικό φυσικό περιβάλλον. Η γλώσσα τους η ελληνική ήταν το χαρακτηριστικό, συνδετικό γνώρισμα-κρίκος διά μέσου των αιώνων…Καμμιά κατοχή της Ελλάδας, ούτε ρωμαϊκή ούτε τουρκική ούτε άλλες επιδρομές Κελτών, Σλάβων, Ούννων, επέδρασαν στη γλώσσα τους και στη ζωή τους…Δεν μίλησε ποτέ του καμμιά άλλη γλώσσα, ούτε βλαχικά, ούτε σλαβικά ούτε τουρκικά. Κι ας λένε μερικοί ότι πολλοί Βλάχοι αποαρμανίστηκαν, άφησαν δηλαδή τη λατινόφωνη δεύτερη γλώσσα τους και έγιναν γνωστοί ως Σαρακατσαναίοι-Βλάχοι ή Σαρακατσάνοι, διαφυλάσσοντας όμως το αρμανο-γλωσσο-βλαχόγλωσσο ποιμενικό λεξιλόγιο (Γιώργη Έξαρχου: Αυτοί είναι οι Βλάχοι, Ελευθεροτυπία, 27.8.92, σ.32). Όπως είδαμε, ειδικοί γλωσσολόγοι αποκλείουν κάθε ίχνος ξένης γλώσσας στα ελληνικά των Σαρακατσαναίων. Αν υπάρχουν Έλληνες που αποκαλούν και τους σαρακατσαναίους Βλάχους, το κάνουν από άγνοια, γιατί ακόμη από την εποχή του Βυζαντίου συγγραφείς, όπως η Άννα Κομνηνή, ο Κεδρηνός, ο Λ.Χαλκοκονδύλης κ.α. εννοούσαν με τη λέξη βλάχος κυρίως τον τσοπάνο-βοσκό. Αργότερα η ονομασία Βλάχος επεκτείνεται σ’ όλους τους κατοίκους των αγροτικών περιοχών με κάπως υποτιμητική απόχρωση» (Α. Πουλιανός, Σαρακατσάνοι, ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης).

                                                                                  

 

Όπως παρατηρούμε, οι Σαρακατσάνοι ανήκουν στον Ηπειρωτικό-Διναρικό ανθρωπολογικό τύπο. Να τονίσω ότι σε αυτόν τον τύπο ανήκουν και οι Μαυροβούνιοι, οι οποίοι κατά τον ανθρωπολόγο Carleton Coon στο βιβλίο του The Mountains of Giants (Τα βουνά των γιγάντων) είναι εκσλαβισθέντες γλωσσικά Αλβανοί Γκέγκηδες. Στον ίδιο τύπο ανήκουν και οι Βόσνιοι και οι Ρουμάνοι και ένα μικρό μέρος των Ελλήνων, των Σλαβομακεδόνων και των Βουλγάρων. Το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων, των Σλαβομακεδόνων, των Βλάχων και των Βουλγάρων ανήκουν στον μεσογειακό ανθρωπολογικό τύπο. Αυτή η ανθρωπολογική παρατήρηση έρχεται να διαψεύσει την άποψη του Γιώργη Έξαρχου, σύμφωνα με την οποία οι Σαρακατσάνοι είναι δήθεν εξελληνισμένοι γλωσσικά Βλάχοι, και ότι πριν τον γλωσσικό τους εξελληνισμό ήταν τάχα λατινόφωνοι (=βλαχοφωνοι). Ο Γιώργης Έξαρχος είναι ένας Βλάχος δημοσιογράφος, ο οποίος έχει γράψει ένα δίτομο βιβλίο με τίτλο «Οι Αρμανοι Ελληνοβλάχοι». Σε αυτό το βιβλίο υποστηρίζει ότι οι μόνοι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων (Δωριέων) είναι οι Βλάχοι. Όλοι οι άλλοι Έλληνες δεν είμαστε Έλληνες εκ καταγωγής, αλλά Ρωμιοί! Αλλά ούτε και οι υπόλοιποι αρχαίοι Έλληνες πλην Δωριέων ήταν Έλληνες αφού, όπως γράφει ο Έξαρχος, οι Ίωνες ήταν Αιγυπτιοι! Α, μάλιστα! Μήπως οι Ίωνες μιλούσαν και αιγυπτιακά και ήταν μελαψοί; Εμ, ναι, κάποιοι αρχαίοι έγραφαν ότι οι Δαναοί και κάποια άλλα ελληνικά φύλα ήρθαν από την Αίγυπτο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν Αιγύπτιοι και όχι Έλληνες! Δεν ξέρει όμως ο Έξαρχος, ότι και για τους Δωριείς, τους οποίους θεωρεί ατόφιους Έλληνες, ο Ηρόδοτος έγραφε ότι ήρθαν από την Αίγυπτο! Φυσικά δεν ισχύει η άποψη του Ηροδότου, αλλά και αν ακόμα ήρθαν από την Αίγυπτο, ήρθαν ως Έλληνες, και όχι ως Αιγύπτιοι. Από την Αίγυπτο είχαν περάσει και οι Υξώς, αλλά κανένας δεν υποστηρίζει ότι οι Υξώς ήταν Αιγύπτιοι. Ο Έξαρχος παρουσιάζει τα πάντα Βλαχικά. Όχι μόνο οι Σαρακατσάνοι ήταν Βλάχοι, αλλά και αυτοί ακόμα οι θρυλικοί Σουλιώτες και οι Αρβανίτες! Μέχρι τώρα καυγάδιζαν οι Έλληνες και οι Αλβανοί για το ποια ήταν η καταγωγή των Σουλιωτών και των Αρβανιτών, αφού οι Αλβανοί λένε ότι οι Σουλιώτες ήταν Γκέγκηδες (βορειοαλβανοί) και οι Αρβανίτες Τόσκηδες, ενώ οι Έλληνες λένε ότι οι Σουλιώτες ήταν Έλληνες Ηπειρώτες και οι Αρβανίτες εξαλβανισμένοι γλωσσικά Έλληνες. Τώρα ήρθε ο δημοσιογράφος Έξαρχος να μας πει ότι πλανώμεθα πλάνην οικτράν, αφού οι Σουλιώτες και οι Αρβανίτες είναι Αρβανιτόβλαχοι και εξελληνισμένοι γλωσσικά Βλάχοι! Αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Ακόμα και ο Κολοκοτρώνης, ο γέρος του Μωριά, τον οποίο οι Έλληνες τον θεωρούμε Έλληνα, και οι Αλβανοί τον θεωρούν Αρβανίτη, ο Έξαρχος τον θεωρεί γνήσιο Βλάχο! Μα πού στο καλό βρέθηκαν οι Βλάχοι στην Πελοπόννησο, μόνο ο Έξαρχος το ξέρει! Ο Έξαρχος βλαχοποιεί τα πάντα στην Ελλάδα με το πρόσχημα ότι οι Βλάχοι είναι οι μόνοι γνήσιοι Έλληνες.

Αλλά ας δούμε μερικά άλλα χρήσιμα πράγματα που είχε δηλώσει ο Άρης Πουλιανός σε μια συνέντευξή του σε ιστορικό περιοδικό:

«Οι σύγχρονοι άνθρωποι (Homo Sapiens) είναι οι συνεχιστές αυτών των πρωτανθρώπων της Μακεδονίας, όπου μίλησαν και πρωτακούστηκε ανθρώπινη λαλιά σ’ αυτόν τον τόπο, τουλάχιστον πριν 700.000 χρόνια. Διαπιστώσαμε στον χώρο που περιγράφουμε δύο βασικούς ανθρωπολογικούς τύπους ή ποικιλίες: α) την Αιγαιακή και β) την Ηπειρωτικη (Continental). Σαν επίστρωμα πάνω σ’ αυτές τις βασικές συναντάται και μια τρίτη πιο ανοιχτόχρωμη στα βουνά της Ροδόπγς και σε ορισμένα άλλα σημεία, προφανώς προελεύσεως βορειότερα του Δουνάβεως. Η ελληνική γλώσσα, σύμφωνα με τα γλωσσολογικά δεδομένα, ομιλείται στην Ήπειρο-Μακεδονία-Θράκη τουλάχιστον πριν από 5000 χρόνια, και με τα ανθρωπολογικά πολύ παλαιότερα. Κατά τη διάρκεια των ανθρωπολογικών μας ερευνών στο Μαυροβούνιο, βορείως των Σκοπίων, περιοχή Ζάμπλιεκ-Σέτινε, διαπιστώσαμε ότι οι κάτοικοι της περιοχής δεν ξέχασαν ακόμα τα ελληνικά, δηλαδή η διαδικασία του εκσλαβισμού δεν έχει ολοκληρωθεί. Τα ευρήματα Θρακικών χαρακτηριστικών στην Ουκρανία και τη Ν. Ρωσσία καταδεικνύουν τη δυνατή εξάπλωση της Θρακικής ποικιλίας του Αιγαιακού τύπου προς βορρά. Αδυνατώ να καταλάβω γιατί ορισμένοι σλαβολόγοι μας ασχολούνται ακόμα με την εθνογένεση των λαών της Ν. Βαλκανικής από Σλάβους, ενώ τα συμπεράσματα της ανθρωπολογίας (αλλά και της αρχαιολογίας και της λαογραφίας, καθώς πιστεύω) συνηγορούν για το αντίθετο: την εθνογένεση δηλαδή των λεγομένων Νότιων Σλάβων από εγχώριους συγγενείς των Ελλήνων πληθυσμούς (αλλά και για ισχυρές εγκαταστάσεις πληθυσμών της Ν. Βαλκανικής βορείως του Δούναβη). Πρόκειται απλώς για εγχώριους πληθυσμούς που αλλάξανε γλώσσα» (περ. Δαυλός τ. 126 και 127).

Συνεπώς, υπήρχαν άνοδοι ανθρώπων από τα Βαλκάνια προς βορρά, τόσο πληθυσμών που ανήκαν στον ηπειρωτικό ανθρωπολογικό τύπο όσο και πληθυσμών που ανήκαν στον αιγαιακό ανθρωπολογικό τύπο. Από αυτές τις μετακινήσεις σχηματίστηκαν και οι λεγόμενες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, κάτι που σημαίνει ότι δεν υπήρξε κάθοδος ινδοευρωπαϊκών πληθυσμών από τη βόρεια Ευρώπη προς νότο την 2η χιλιετία π.Χ. Ειρωνεύονται ορισμένοι γλωσσολόγοι, λέγοντας «καλά όλα οι Έλληνες τα έκαναν; Αυτοί διέδωσαν τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες σε όλη την Ευρασία;». Τι να τους πει κανείς; Πρώτον, δεν τις διέδωσαν οι Έλληνες με την κλασσική έννοια του όρου, αλλά εν συνόλω όλοι οι Βαλκανικοί πληθυσμοί από την προϊστορική περίοδο. Εγώ ονομάζω συμβατικά τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες πελασγογενείς. Είναι απορίας άξιον γιατί φαίνεται τόσο περίεργο στους γλωσσολόγους το ότι ένας συμπαγής λαός σαν τους Πελασγούς θα μπορούσαν να διαδώσουν τη γλώσσα τους με τις μετακινήσεις τους στη Βόρεια Ευρώπη και την Ασία, όταν έχουμε το ιστορικά και καθολικά αποδεκτό ιστορικό γεγονός της καθόδου των Σλάβων στη νότια Ευρώπη και της διάδοσης των γλωσσών τους. Δηλαδή, οι Σλάβοι διέδωσαν τη γλώσσα τους χωρίς να αλλάξουν την ανθρωπολογική σύσταση των αυτοχθόνων πληθυσμών της νότιας Ευρώπης και ιδιαίτερα της Βαλκανικής. Κάτι ανάλογο λοιπόν συνέβη και με τις μετακινήσεις Βαλκανικών πληθυσμών προς βορρά και προς ανατολάς κατά την προϊστορική περίοδο. Διέδωσαν τη γλώσσα τους και από αυτές σχηματίστηκαν οι διάφορες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες με παρόμοιο τρόπο που οι Σλάβοι διέδωσαν τη γλώσσα τους τον μεσαίωνα και σχηματίστηκαν οι βαλκανικές σλαβικές γλώσσες, όπως η βουλγαρική και η σερβική.

 

Η ρουμανική προπαγάνδα για την καταγωγή των Σαρακατσάνων

Ο Άρης Πουλιανός λοιπόν απέδειξε με ανθρωπολογικές μελέτες ότι οι Σαρακατσάνοι όχι απλώς είναι Έλληνες, αλλά αποτελούν τον αρχαιότερο λαό της Ευρώπης και μιλούσαν πάντα ελληνικά. Αλλά και αυτόν τον πληθυσμό, όπως και τους Βλάχους, οι Ρουμάνοι επιστήμονες τον παρουσιάζουν ως ρουμανικό!

Οι Ρουμάνοι θεωρούν ότι οι Σαρακατσάνοι είναι εξελληνισμένοι Βλάχοι! Και φυσικά, κατ’ αυτούς οι Βλάχοι είναι ρουμανικό φύλο. Στην πραγματικότητα, αλλοιώνουν τον όρο «Βλάχος», που έχει διττή σημασία στα βυζαντινά κείμενα. Με το όνομα βλάχοι είναι γνωστοί στους βυζαντινούς χρόνους οι τσομπαναραίοι, όπως μαρτυρείται από συγγραφείς. Ορισμένοι χρονογράφοι, όπως ο Νικήτας Χωνιάτης, αναφέρει τους βλάχους ως εθνικό φύλο: «Τους κατά τον Αίμον το όρος βαρβάρους, οί Μυσοί πρότερον, νυνί δε Βλάχοι κικλήσκονται» (Ι σ. 482 Βόνν) και «ην δε Χρυσός ούτος Βλάχος το γένος» (ΙΙ σ. 643 Βόνν). Αντίθετα, η Άννα Κομνηνή χρησιμοποιεί τον όρο βλάχος με όχι εθνικοφυλετική σημασία: «Οπόσοι τον νομάδα βίον είλοντο, Βλάχους τούτους η κοινή καλείν οίδε διάλεκτος», δηλαδή όσους ήταν νομάδες και μετακινούνταν από τόπο σε τόπο για την εξεύρεση τροφής των ποιμνίων τους τούς ονόμαζαν βλάχους. Σύμφωνα με τον Νικόλαο Πολίτη και τον Jovan Cvijic, η εθνολογική έννοια της ονομασίας βλάχος χάνεται ολότελα την τελευταία εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας και επικρατεί πια μονάχα η επαγγελματική, που παίρνει πλατύτερο κοινωνικό περιεχόμενο. Σημαίνει πια όχι μονάχα κάθε κτηνοτρόφο νομάδα τσοπάνη, αλλά και γενικότερα όποιον έχει αποκλειστικό ή βοηθητικό επάγγελμα την κτηνοτροφία. Κατ’ επέκταση η ονομασία βλάχος δίνεται και σε κάθε χωρικό με τη σημασία του απολίτιστου, του αγροίκου. Ακόμα και σήμερα αποκαλούμε οι πρωτευουσιάνοι κάποιον χωριάτη ως βλάχο ή καράβλαχο, χωρίς να σημαίνει ότι είναι Βλάχος στην καταγωγή.

Ο Παναγιώτης Αραβαντινός στο βιβλίο του «Μονογραφία περί Κουτσοβλάχων» ειρωνεύεται την άποψη ότι οι Σαρακατσάνοι είναι Αρβανιτόβλαχοι, που είχε εκφράσει στην εποχή του ο Πουκεβίλ, αναρωτώμενος πώς είναι δυνατόν να είναι Αρβανιτόβλαχοι χωρίς να γνωρίζουν ούτε μια λέξη της κουτσοβλαχικής. Ο Ν. Βέης στο λήμμα Σαρακατσάνοι της εγκυκλοπαίδειας Ελευθερουδάκη γράφει ότι «εσφαλμένος είναι ο ταυτισμός των Σαρακατσάνων προς τους Βλάχους, τους κοινότερον καλούμενους Κουτσόβλαχους. Και είναι μεν η δίαιτα (= ο τρόπος ζωής) των Βλάχων και των Σαρακατσάνων εν πολλοίς όμοια αλλά εθνολογικώς τα δύο αυτά φύλα διαφέρουσι». Ο Αχιλλεύς Λαζάρου γράφει: «Ακριβώς αυτοί είναι οι Σαρακατσάνοι, τους οποίους ακόμη η ρουμανική πολιτική σκόπιμα θεωρεί εξελληνισμένους Βλάχους-Αρμάνους με την έννοια Ρουμάνους, Μακεδο-Ρουμάνους, που αντηχεί οξύμωρα. Διότι περίτρανα αποδεικνύεται τόσο ο πανάρχαια διαχρονικός και πολύμορφος κτηνοτροφικός τρόπος ζωής Ελλήνων στην ηπειρωτική και νησιωτική χώρα, όσο και η αδιάλειπτη συνέχεια του ελληνικού οργάνου των Σαρακατσαναίων παρά τις οποιεσδήποτε ιχνηλατήσεις ξενικών στοιχείων» (Αχιλλεύς Λαζάρου, Σαρακατσάνοι: Ρουμανικές και άλλες θέσεις για την καταγωγή, φιλολογικό περιοδικό Παρνασσός, τομ. Μ, Αθήνα 1988).

Το ότι οι Σαρακατσάνοι δεν μπορεί να είναι εξελληνισμένοι Βλάχοι ενισχύεται από δύο επιπλέον στοιχεία. Πρώτον, οι Σαρακατσάνοι ήταν μια κοινωνία με πολύ αυστηρή ενδογαμία, δηλαδή οι Σαρακατσάνοι παντρεύονταν μόνο μεταξύ τους. Ο γενεστιστής Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδηςστο βιβλίο του «Η γενετική ιστορία της Ελλάδας» (σελ. 274, εκδ. 2014) γράφει: «Όλοι οι υποπληθυσμοί των Σαρακατσαναίων έχουν κοινά μορφολογικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά και μιλούν ελληνικά οπουδήποτε και αν ζουν. Παρέμειναν για πολλούς αιώνες γενετικά απομονωμένοι εξαιτίας των ορεινών περιοχών όπου ζούσαν, του πολιτισμού τους, των λαογραφικών συνηθειών τους, του ενδογαμικού τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας τους και του παραδοσιακού τρόπου ζωής τους». Ο Σαρακατσάνος δικηγόρος και πρώην αντιπρόεδρος της Ελληνικής Βουλής Ν. Η. Κατσαρός γράφει: «Όλοι δέχονται ότι οι Σαρακατσάνοι είναι το συντηρητικότερο κομμάτι του ελληνικού λαού. Ήταν απαράβατη συνήθεια, ιερή παράδοση, να παντρεύονται μεταξύ τους. Έτσι η παράδοση αυτή έφτασε μέχρι τις μέρες μας. Όταν το 1963 αρραβωνιάστηκα την βλάχα γυναίκα μου με μάλωσε ο Σαρακατσάνος Γιάννης Ράπτης, 75άρης τότε, λέγοντάς μου: “Εσύ, Νίκο, αυτό δεν έπρεπε να μας το καν’ς”. “Τι σας έκανα κουμπάρε;”. “Η κόρη του είχε βαφτίσει την αδερφή μου. “Μα εσύ να παρ’ς βλάχα;”». Άρα λοιπόν οι Σαρακατσάνοι δεν έχουν αλλοιωθεί γενετικά ποτέ μέχρι σήμερα.  

Δεύτερον, η γλώσσα ήταν πάντα ελληνική, και μάλιστα έχει διατηρήσει αρκετά αρχαία στοιχεία. Ο Νίκος Κατσαρός έχει γράψει βιβλίο με τίτλο «Οι αρχαιοελληνικές ρίζες του σαρακατσάνικου λόγου» (εκδ. 1995), όπου υποστηρίζει ότι: «οι λέξεις-ρίζες των λέξεων της Σαρακατσάνικης ομιλίας είναι όλες αρχαιοελληνικές, εκτός από ελάχιστες μεσαιωνικές. Από τις 530 αναφερόμενες οι 302 έχουν ομηρική ρίζα». Ο Δανός καθηγητής γλωσσολογίας Carsten Hoeg απέδειξε το 1926σε βιβλίο του με τίτλο «Les Sarakatsans, une tribu nomade Grecque» ότι οι Σαρακατσάνοι είναι αρχαίο νομαδικό ελληνικό φύλο. Ο Δημήτρης Γεωργακάς στη μελέτη του με τίτλο «Περί των Σαρακατσαναίων της Θράκης» και στη μελέτη του «Περί της καταγωγής των Σαρακατσαναίων και του ονόματος αυτών» που δημοσιεύτηκε στο αρχείο Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού το 1945/1946 και το 1947/1948 αντίστοιχα, τεκμηρίωσε ότι η σαρακατσάνικη διάλεκτος περιέχει στοιχεία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και είναι απαλλαγμένη από ξενισμούς. Τέλος, η εθνογράφος Αγγελική Χατζημιχάλη στο βιβλίο της «Σαρακατσάνοι» (εκδ. 1957) παρουσίασε στοιχεία ότι πρόκειται για έναν πληθυσμό που από κοινωνική οργάνωση δείχνει ορισμένα πρωτότυπα στοιχεία του Ελληνικού πολιτισμού και υποστηρίζει την καταγωγή τους από νομαδικά φύλα της αρχαίας Ελλάδας.

Παρ’ όλα αυτά ο Ρουμάνος Theodor Capidan (στην πραγματικότητα Έλληνας Κουτσόβλαχος Θεόδωρος Καπιτάνος) σε μια εργασία του «Περί Ρουμάνων νομάδων» που εκδόθηκε το 1926 λέει ότι δεν τον απασχόλησαν οι Σαρακατσάνοι, διότι είναι εξελληνισμένοι Ρουμάνοι και άρα δεν είναι πλέον Ρουμάνοι, αφού μιλούν ελληνικά! Πάλι καλά που δεν διεκδίκησε τους Σαρακατσάνους ως ρουμανική μεινότητα. Ο Ρουμάνος καθηγητής Tache Papagani προσδιορίζει και τον κλάδο στον οποίο ανήκουν δήθεν οι Σαρακατσαναίοι, και αυτοί είναι οι λεγόμενοι Φαρσερότσι (Φαρσαριώτες), οι γνωστοί μας Αρβανιτόβλαχοι της νότιας Αλβανίας. Αυτοί λοιπόν οι Αρβανιτόβλαχοι πριν τον 16ο αιώνα εξελληνίστηκαν γλωσσικά από αιτίες που έχουν σχέση με τον ποιμενικό βίο ή για λόγους που οφείλονται σε ιστορικά γεγονότα υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα βουνά τους και να πάνε σε περιοχές νοτιότερες, όπως στον Κορινθιακό κόλπο. Κι επειδή ζούσαν σε περιβάλλον εξόχως ελληνικό, η απεθνικοποίησή τους ήταν αναπόφευκτη. Και ενώ λάμβανε χώρα αυτή η διαδικασία, δηλαδή η αποεθνικοποίησή, δεν δέθηκαν με τη νέα τους πατρίδα παρά μόνο προσωρινά. Ωθούμενοι από το ένστικτό τους του ποιμενικού νομαδισμού, επέστρεψαν και πάλι στους τόπους καταγωγής τους, αλλά με ξένη πια, αλλοιωμένη λαλιά, δηλαδή ελληνική αντί ρουμάνικη! Βρίσκει κάποιες υποτιθέμενες βλαχικές λέξεις στο λεξιλόγιο των Σαρακατσάνων (πολλλές από τις οποίες δεν είναι καν βλαχικές και απαντώνται και σε άλλες ελληνικές διαλέκτους) και με αυτό το δεδομένο φτάνει στην αυθαίρετη άποψη ότι οι Σαρακατσάνοι είναι Βλάχοι (Ορέστης Κουρέλης, Σαρακατσαναίοι. Οι φερέοικοι Έλληνες, εκδ. 2014). Ο αναγνώστης μπορεί να καταλάβει ότι αυτές οι απόψεις είναι αστείες, και όμως υποστηρίζονται από ξένους ακαδημαϊκούς για προπαγανδιστικούς λόγους. Ομοίως το ίδιο αστήρικτες είναι και οι απόψεις ότι δήθεν οι Αλβανοί δεν είναι αυτόχθονες και ήρθαν τον μεσαίωνα στην Αλβανία από την περιοχή της Ρουμανίας. Οι εθνολόγοι με εικασίες και διάτρητα στοιχεία παραχαράσσουν την καταγωγή των λαών.

Η επιστήμη της ανθρωπολογίας έχει ξεκαθαρίσει το ζήτημα της καταγωγής των Σαρακατσάνων. Οι Σαρακατσάνοι ανήκουν στον ηπειρωτικό-διναρικό ανθρωπολογικό τύπο και όπως αποδεικνύεται από τα ανθρωπολογικά τους χαρακτηριστικά, είναι ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης και η αρχαιότερη ελληνική φυλή. Αντίθετα, οι Βλάχοι ανήκουν στον αιγαιακό-μεσογειακό ανθρωπολογικό τύπο, άρα πώς είναι δυνατόν οι Σαρακατσάνοι να είναι εξελληνισμένοι Βλάχοι; Από την άλλη οι Ρουμάνοι ανήκουν στον διναρικό ανθρωπολογικό τύπο, αλλά είναι πολύ νεότερος λαός από τους Σαρακατσάνους, και είναι αστήρικτη η άποψη ότι οι Σαρακατσάνοι κατάγονται από τους Ρουμάνους. Ομοίως αστήρικτη είναι η παλιά άποψη του N. Jorga που θεωρεί ότι οι Σαρακατσάνοι είναι εξελληνισμένοι Ιλλυριοί. Και μερικοί Έλληνες ισχυρίζονται ότι είναι ένα ελληνικό δωρικό φύλο. Θα μου πει κάποιος, αφού θεωρώ τους Ιλλυριούς και τους Βλάχους ελληνικά φύλα, ποιο είναι το πρόβλημα οι Σαρακατσάνοι να είναι ιλλυρικής ή βλαχικής καταγωγής; Το πρόβλημα βρίσκεται στην επιστημονική ακρίβεια. Οι Σαρακατσάνοι δεν είναι ούτε Δωριείς ούτε Ιλλυριοί ούτε Βλάχοι. Οι Σαρακατσάνοι είναι η αρχαιότερη ελληνική φυλή. Αυτό δείχνει η ανθρωπολογία και κανείς δεν μπορεί να το καταρρίψει με γλωσσολογικές και εθνολογικές μελέτες, που χαρακτηρίζονται από υποκειμενικά παρά από αντικειμενικά στοιχεία.  

Ας δούμε τι δείχνουν και οι γενετικές μελέτες για τους Σαρακατσάνους. Σε αντιπροσωπευτικό δείγμα Σαρακατσαναίων από όλο τον γεωγραφικό χώρο κατανομής τους στην Ελλάδα μελετήθηκαν 10 γονίδια που καθορίζουν ομάδες αίματος, 11 γονίδια που καθορίζουν ένζυμα, το γονίδιο της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας και γονίδια που ενοχοποιούνται στην πρόκληση αχρωματοψίας. Τα αποτελέσματα αυτά συγκρίθηκαν με αντίστοιχα αποτελέσματα από μη Σαρακατσαναίους διαφόρων περιοχών της χώρας ή από όλη την Ελλάδα ή από άλλους Ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Συνολικά για τα γονίδια που εξετάστηκαν, ανάμεσα, ανάμεσα στους Σαρακατσαναίους και τον υπόλοιπο ελληνικό πληθυσμό, στατιστικώς σημαντικές διαφορές βρέθηκαν μόνο σε 7 από τις 29 δυνατές συγκρίσεις συχνοτήτων αλληλομόρφων. Κατά συνέπεια, οι Σαρακατσαναίοι δείχνουν μεγάλη γενετική ομοιότητα με τον υπόλοιπο ελληνικό πληθυσμό (A. Kouvatsi, C. Triantaphyllidis, et al., Inter. J. Anthropology, 9:321-327, 1994).

 

Μάριος Δημόπουλος

Φιλόλογος-Γλωσσολόγος  

                                                                             

Add comment


Security code
Refresh

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ:

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας με προϋπόθεση την αναφορά του αρθρογράφου και της ιστοσελίδας με ενεργό λινκ.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση μέρους ή όλων των αναρτήσεων της ιστοσελίδας ΠΕΛΑΣΓΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ-ΑΛΒΑΝΟΙ – www.greeks-albanians.com σε έντυπα μέσα χωρίς τη γραπτή άδεια του κατόχου αυτής της ιστοσελίδας Μάριου Δημόπουλου.

Sunday the 20th - . Thanks to Joomla 2.5 templates by FTS